Umowa na okres próbny — zasady, długość i co dalej

Ten tekst jest częścią przewodnika Zmiany w prawie pracy 2026 — co dotyczy osoby szukającej pracy.

Umowa na okres próbny to jedyna umowa o pracę, której długość mówi coś o przyszłości: od 26 kwietnia 2023 r. Kodeks pracy wiąże liczbę miesięcy próby z tym, na jak długo pracodawca zamierza zatrudnić Cię potem. Jeśli dostajesz do podpisu próbę na miesiąc, dowiadujesz się przy okazji, że planowana kolejna umowa ma trwać krócej niż pół roku. Poniżej: dopuszczalne długości, obowiązkowa treść umowy, liczenie wypowiedzenia dzień po dniu oraz uprawnienia, które na próbie już działają — i te, które jeszcze nie. Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną.

Ile maksymalnie może trwać umowa na okres próbny

Umowa na okres próbny może trwać maksymalnie 3 miesiące, ale pełną próbę pracodawca może zaproponować tylko wtedy, gdy zamierza potem zatrudnić Cię na co najmniej 12 miesięcy albo na czas nieokreślony. Umowa na okres próbny to umowa o pracę zawierana w celu sprawdzenia kwalifikacji pracownika i możliwości jego zatrudnienia do wykonywania określonego rodzaju pracy (art. 25 § 2 Kodeksu pracy). Nie jest obowiązkowa — pracodawca ma prawo od razu podpisać z Tobą umowę na czas określony lub nieokreślony.

Art. 25 § 2(2) Kodeksu pracy pozwala odczytać zaproponowaną próbę wstecz, jak deklarację planów:

Zestaw tę liczbę z tym, co słyszałeś w rekrutacji. Jeśli rekruter mówił o „długofalowej współpracy”, a w umowie jest próba na miesiąc, deklaracje się rozjeżdżają i to jest moment na pytanie, nie na podpis. Drugą kotwicą są widełki z ogłoszenia — zasady, na jakich kandydat ma poznać przedział płacowy jeszcze przed rozmową, opisuje tekst o jawności wynagrodzeń w ogłoszeniach.

Co musi zawierać umowa na okres próbny

Umowa na okres próbny musi określać rodzaj pracy i wynagrodzenie jak każda umowa o pracę, a dodatkowo — zgodnie z art. 29 § 1 pkt 6 Kodeksu pracy — czas jej trwania lub dzień zakończenia, ewentualne postanowienie o przedłużeniu o urlop i usprawiedliwioną nieobecność oraz, przy próbie krótszej niż 3 miesiące, okres, na jaki strony mają zamiar zawrzeć umowę na czas określony.

Zapis o przedłużeniu jest fakultatywny i to on decyduje o tym, co się stanie, gdy zachorujesz. Bez niego dwa tygodnie zwolnienia lekarskiego nie przesuwają daty zakończenia próby ani o dzień — umowa kończy się w terminie z dokumentu.

Jeśli brakuje któregoś elementu, poproś o uzupełnienie przed podpisem — najprościej jednym zdaniem mailem do osoby, która przysłała dokument.

Sam zapis o zamiarze nie jest zobowiązaniem: pracodawca deklaruje plan, a nie gwarantuje kolejnej umowy, i nie ponosi za zmianę decyzji sankcji. Dlatego aktualne CV lepiej mieć w trakcie próby niż w jej ostatnim tygodniu — kreator ŁatweCV generuje opisy doświadczenia i pokazuje, jak bardzo Twoje CV pasuje do konkretnego ogłoszenia.

Czy pracodawca może przedłużyć okres próbny aneksem

Tylko w wąskim zakresie: strony mogą jednokrotnie wydłużyć okres próbny o nie więcej niż 1 miesiąc i wyłącznie wtedy, gdy uzasadnia to rodzaj pracy (art. 25 § 2(3) Kodeksu pracy). Ten tryb dotyczy prób jedno- i dwumiesięcznych, więc możliwe wyniki to 1 + 1 = 2 miesiące albo 2 + 1 = 3 miesiące. Próby trzymiesięcznej nie da się w ten sposób wydłużyć — 3 miesiące to twarda granica.

Samo „potrzebujemy więcej czasu na ocenę” nie wystarczy jako podstawa, bo przepis mówi o rodzaju pracy, a nie o wygodzie pracodawcy. Kodeks pracy opisuje wydłużenie jako ustalenie zawarte w umowie na okres próbny, więc bezpieczniej uzgodnić je już przy podpisie, niż liczyć na późniejszy aneks. Jedyne inne wydłużenie próby to przedłużenie o czas urlopu i usprawiedliwionej nieobecności — i tylko wtedy, gdy strony wpisały je do umowy.

Ile wynosi okres wypowiedzenia na okresie próbnym i od kiedy się liczy

Okres wypowiedzenia umowy na okres próbny wynosi 3 dni robocze, 1 tydzień albo 2 tygodnie i zależy wyłącznie od długości samej próby (art. 34 Kodeksu pracy):

Dwa tygodnie przysługują więc dopiero przy pełnej trzymiesięcznej próbie. Przy próbie dwumiesięcznej masz tydzień, nawet jeśli pracujesz już siedem tygodni.

Liczenie jest sztywne. Okres wypowiedzenia liczony w tygodniach zaczyna biec w pierwszą niedzielę po złożeniu wypowiedzenia i kończy się w sobotę (art. 30 § 2(1) Kodeksu pracy). Wypowiedzenie tygodniowe złożone w środę 4 marca 2026 r. zaczyna biec w niedzielę 8 marca i kończy się w sobotę 14 marca.

Wypowiedzenie liczone w dniach roboczych biegnie od kolejnego dnia roboczego, z pominięciem niedziel i świąt. Zasady liczenia dla dłuższych umów opisuje osobny tekst o tym, ile wynosi okres wypowiedzenia i jak go liczyć.

Czy pracodawca musi podać przyczynę wypowiedzenia umowy na okres próbny

Nie musi — wypowiedzenia umowy na okres próbny nie trzeba uzasadniać ani konsultować z zakładową organizacją związkową. To jedna z głównych różnic wobec umowy na czas określony, przy której obowiązek podania przyczyny i konsultacji związkowej działa od 26 kwietnia 2023 r.; szerzej opisują to zmiany w prawie pracy 2026.

Jest jednak wentyl bezpieczeństwa. Jeżeli uznasz, że wypowiedzenie było odwetem za korzystanie z uprawnień pracowniczych — na przykład za podjęcie dodatkowego zatrudnienia albo za wniosek o zmianę warunków pracy — masz 7 dni od wypowiedzenia na pisemny wniosek o wskazanie przyczyny, a pracodawca odpowiada w ciągu 7 dni (art. 29(4) § 3 Kodeksu pracy). Na odwołanie do sądu pracy jest 21 dni od doręczenia wypowiedzenia. Osobny poradnik opisuje, co robić, jeśli nie przedłużą umowy po okresie próbnym.

Czy na okresie próbnym przysługuje urlop i wynagrodzenie chorobowe

Urlop przysługuje od pierwszego dnia, wynagrodzenie chorobowe zwykle dopiero po 30 dniach ubezpieczenia. W pierwszej w życiu pracy urlop nabywa się z upływem każdego przepracowanego miesiąca w wymiarze 1/12 rocznego wymiaru (art. 153 § 1 Kodeksu pracy), czyli 1,66 dnia miesięcznie przy 20 dniach i 2,16 dnia przy 26 dniach. Osoba z wcześniejszym stażem dostaje urlop proporcjonalny od razu, a niewykorzystane dni przechodzą na kolejną umowę u tego samego pracodawcy albo są wypłacane jako ekwiwalent.

Przy chorobie działa 30-dniowy okres wyczekiwania: wlicza się do niego poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeśli przerwa nie przekroczyła 30 dni. Bez wyczekiwania świadczenie należy się między innymi absolwentom objętym ubezpieczeniem w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły, osobom z 10-letnim stażem ubezpieczenia obowiązkowego oraz przy wypadku w drodze do pracy lub z pracy. Wynagrodzenie na próbie podlega tym samym regułom co później — od 1 stycznia 2026 r. płaca minimalna wynosi 4806 zł brutto, a jak się do niej mają stawki z ogłoszeń, tłumaczy tekst o tym, ile realnie żądać wobec najniższej krajowej.

Umowa na okres próbny a ciąża i limit 33 miesięcy

Umowa na okres próbny przekraczająca 1 miesiąc, która rozwiązałaby się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, przedłuża się z mocy prawa do dnia porodu (art. 177 § 3 Kodeksu pracy). Trzeci miesiąc liczy się miesiącami księżycowymi po 28 dni, czyli chodzi o 84. dzień ciąży. Próba trwająca dokładnie miesiąc lub krócej jest z tej ochrony wyłączona.

Okresu próbnego nie wlicza się do limitu 33 miesięcy i 3 umów na czas określony (art. 25(1) Kodeksu pracy) — ten licznik startuje dopiero od pierwszej umowy terminowej po próbie, a sposób liczenia aneksów i przerw w zatrudnieniu tłumaczy tekst o tym, ile razy można przedłużyć umowę na czas określony. Podobnie prawo do wniosku o bardziej przewidywalne warunki zatrudnienia przysługuje po 6 miesiącach pracy z wyłączeniem okresu próbnego, a pracodawca odpowiada na taki wniosek w ciągu miesiąca (art. 29(3) Kodeksu pracy).

Ponowna umowa na okres próbny z tym samym pracownikiem jest dopuszczalna wyłącznie wtedy, gdy ma być zatrudniony do wykonywania innego rodzaju pracy (art. 25 § 3 Kodeksu pracy). Podstawa pozwalająca powtórzyć próbę na tym samym stanowisku po kilku latach została uchylona 26 kwietnia 2023 r. ustawą z 9 marca 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 641), choć wiele stron wciąż powiela stary stan prawny. Jeśli więc po roku pracy na tym samym stanowisku ktoś proponuje Ci „drugą próbę”, podstawy prawnej dla takiej umowy nie ma.

Checklista

Częste pytania

Ile maksymalnie może trwać umowa na okres próbny?

Maksymalnie 3 miesiące, ale tylko wtedy, gdy pracodawca zamierza potem zawrzeć umowę na co najmniej 12 miesięcy albo na czas nieokreślony. Przy zamiarze zatrudnienia na krócej niż 6 miesięcy próba może trwać najwyżej miesiąc, a przy zamiarze na 6 do 12 miesięcy — najwyżej dwa. Umowa próbna nie jest obowiązkowa: pracodawca może od razu podpisać umowę terminową lub bezterminową.

Ile wynosi okres wypowiedzenia na okresie próbnym?

Trzy dni robocze przy próbie nieprzekraczającej 2 tygodni, tydzień przy próbie dłuższej niż 2 tygodnie i dwa tygodnie przy próbie trwającej 3 miesiące. Okresy liczone w tygodniach zaczynają biec w pierwszą niedzielę po złożeniu wypowiedzenia i kończą się w sobotę, a liczone w dniach roboczych — od kolejnego dnia roboczego.

Czy pracodawca musi podać przyczynę wypowiedzenia umowy na okres próbny?

Nie. Wypowiedzenia umowy na okres próbny nie trzeba uzasadniać ani konsultować z zakładową organizacją związkową. Jeżeli pracownik podejrzewa, że wypowiedzenie było odwetem za korzystanie z uprawnień pracowniczych, ma 7 dni na pisemny wniosek o wskazanie przyczyny, a pracodawca odpowiada w ciągu kolejnych 7 dni. Odwołanie do sądu pracy składa się w 21 dni od doręczenia wypowiedzenia.

Czy na okresie próbnym przysługuje urlop wypoczynkowy?

Tak, od pierwszego dnia zatrudnienia. W pierwszej w życiu pracy urlop nabywa się z upływem każdego przepracowanego miesiąca w wymiarze 1/12 rocznego wymiaru, czyli 1,66 dnia miesięcznie przy wymiarze 20 dni i 2,16 dnia przy wymiarze 26 dni. Osoba z wcześniejszym stażem ma urlop proporcjonalny od razu, a niewykorzystane dni przechodzą na kolejną umowę u tego samego pracodawcy albo są wypłacane jako ekwiwalent.

Czy umowa na okres próbny przedłuża się do dnia porodu?

Tak, jeżeli próba trwa dłużej niż miesiąc i rozwiązałaby się po upływie trzeciego miesiąca ciąży — wtedy z mocy prawa przedłuża się do dnia porodu. Trzeci miesiąc ciąży liczy się miesiącami księżycowymi po 28 dni, czyli chodzi o 84. dzień. Umowa próbna trwająca dokładnie miesiąc lub krócej tej ochrony nie daje.