Strona główna · Poradniki · Prawo pracy i rynek

Zakaz konkurencji w umowie o pracę — co oznacza dla ciebie

Aktualizacja: wrzesień 2026·7 min czytania·Zespół ŁatweCV

Ten tekst jest częścią przewodnika Zmiany w prawie pracy 2026 — co dotyczy osoby szukającej pracy.

W skrócie

Zakaz konkurencji wiąże cię tylko wtedy, gdy podpisałeś odrębną umowę na piśmie. W trakcie zatrudnienia może być nieodpłatny, ale po jego ustaniu pracodawca musi płacić minimum 25% wynagrodzenia za okres odpowiadający okresowi zakazu i wskazać w umowie termin. Gdy przestanie płacić, zakaz cię nie obowiązuje, a odszkodowanie i tak ci się należy.

25%Ustawowe minimum odszkodowania za zakaz konkurencji po ustaniu zatrudnienia — liczone od wynagrodzenia otrzymanego przed odejściem, za okres odpowiadający okresowi zakazu.

Zakaz konkurencji w umowie o pracę to zobowiązanie, w którym pracownik godzi się nie prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani nie świadczyć pracy na rzecz jego konkurenta. Regulują go art. 101¹–101⁴ Kodeksu pracy. Nie wynika jednak z samego zatrudnienia ani z lojalności wobec firmy, tylko z odrębnej umowy na piśmie. Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną.

Kiedy zakaz konkurencji w umowie o pracę zaczyna cię wiązać

Zakaz konkurencji wiąże cię dopiero wtedy, gdy podpisałeś odrębną umowę o zakazie konkurencji w formie pisemnej — art. 101³ Kodeksu pracy zastrzega tę formę pod rygorem nieważności. Ustne ustalenie, slajd z onboardingu, zapis w regulaminie pracy czy mail od przełożonego nie tworzą zakazu ani podstawy do kary umownej. Obowiązek dbałości o dobro zakładu pracy z art. 100 § 2 pkt 4 Kodeksu pracy to co innego — zabrania działania na szkodę pracodawcy, ale nie zamyka drogi do konkurencyjnej firmy.

✗ „Pracownik zobowiązuje się nie podejmować działalności konkurencyjnej wobec Pracodawcy” — bez wskazania zakresu, terytorium i czasu.

✓ „Przez działalność konkurencyjną Strony rozumieją pracę lub usługi na rzecz podmiotów sprzedających systemy WMS w Polsce. Zakaz obowiązuje 6 miesięcy od rozwiązania umowy o pracę, za odszkodowaniem 2 400 zł miesięcznie.”

Zakaz w trakcie zatrudnienia a zakaz po ustaniu pracy — czym się różnią

To dwie osobne umowy: zakaz w trakcie zatrudnienia (art. 101¹ Kodeksu pracy) obejmuje każdego pracownika i nie przysługuje za niego ustawowe odszkodowanie, a zakaz po ustaniu zatrudnienia (art. 101²) dotyczy tylko osób z dostępem do szczególnie ważnych informacji i musi wskazywać odszkodowanie oraz termin.

	W trakcie zatrudnienia (art. 101¹)	Po ustaniu zatrudnienia (art. 101²)
Kogo może dotyczyć	każdego pracownika	tylko pracownika z dostępem do szczególnie ważnych informacji
Odszkodowanie	Kodeks pracy go nie przewiduje	obowiązkowe, minimum 25% wynagrodzenia
Okres	czas trwania stosunku pracy	musi być określony w umowie, inaczej nieważna
Kara umowna	zastrzeżenie nieważne	dopuszczalna
Skutek złamania	odpowiedzialność materialna z art. 114–122 k.p.	kara umowna i odszkodowanie na zasadach z umowy

Od 26 kwietnia 2023 r. art. 26¹ Kodeksu pracy, wdrażający dyrektywę (UE) 2019/1152, zabrania pracodawcy zakazywać ci jednoczesnej pracy u innego pracodawcy i czynić z niej samodzielnej przyczyny wypowiedzenia — wyjątkiem jest właśnie zawarta umowa o zakazie konkurencji i przepisy odrębne. To jedna z praktyczniejszych zmian w prawie pracy dla osoby szukającej pracy.

Ile wynosi odszkodowanie za zakaz konkurencji i jak je samemu policzyć

Odszkodowanie za zakaz konkurencji po ustaniu zatrudnienia nie może być niższe niż 25% wynagrodzenia otrzymanego przed ustaniem stosunku pracy przez okres odpowiadający okresowi zakazu — art. 101² § 3 Kodeksu pracy. Może być wypłacane w miesięcznych ratach.

Liczysz to tak: wynagrodzenie faktycznie otrzymane za tyle miesięcy, ile ma trwać zakaz, mnożysz przez 0,25 i dzielisz przez liczbę miesięcy. Przy 8 000 zł brutto i rocznym zakazie podstawą jest 96 000 zł, minimum wynosi 24 000 zł, czyli 2 000 zł miesięcznie. Przy minimalnym wynagrodzeniu 2026 r. (4 806 zł brutto) minimum to 1 201,50 zł miesięcznie.

Do podstawy wchodzą premie i nagrody, bo liczy się wynagrodzenie faktycznie otrzymane, a nie zasiłek chorobowy czy świadczenia z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Jeżeli w umowie w ogóle nie ma kwoty, nie jest ona przez to nieważna — w jej miejsce wchodzi ustawowe minimum 25% (uchwała SN z 3 grudnia 2003 r., III PZP 16/03).

Ile maksymalnie może trwać zakaz konkurencji: 6 miesięcy, rok czy 3 lata

Kodeks pracy nie wyznacza górnego limitu długości zakazu konkurencji — nieważny jest natomiast zakaz po ustaniu zatrudnienia bez wskazanego terminu albo zawarty na czas nieokreślony, bo art. 101² § 1 wymaga określenia okresu. W praktyce rynkowej spotyka się 3, 6 lub 12 miesięcy.

Dłuższy zakaz nie jest automatycznie gorszy, bo minimalne odszkodowanie liczy się za okres odpowiadający zakazowi — rok zakazu to rok wypłat. Zakaz biegnie od dnia rozwiązania stosunku pracy, a nie od złożenia wypowiedzenia, więc licząc swobodę, dolicz jeszcze okres wypowiedzenia i sposób jego liczenia.

Co zrobić, gdy pracodawca przestał płacić albo chce odwołać zakaz

Jeśli pracodawca nie wywiązuje się z wypłaty odszkodowania, zakaz przestaje cię obowiązywać (art. 101² § 2 Kodeksu pracy), a mimo to zachowujesz prawo do całego odszkodowania — możesz podjąć pracę u konkurencji i jednocześnie dochodzić zaległych rat. Potwierdzają to uchwała SN z 11 kwietnia 2001 r. (III ZP 7/01) oraz wyrok z 14 maja 1998 r. (I PKN 121/98). Ten sam przepis znosi zakaz również wtedy, gdy ustaną przyczyny go uzasadniające.

Pracodawca nie może jednostronnie odwołać zakazu i przestać płacić, jeśli umowa mu tego nie pozwoliła. Zastrzeżenie prawa odstąpienia bez oznaczenia terminu jest nieważne (SN, 8 lutego 2007 r., II PK 159/06), a odstąpić można najpóźniej do dnia rozwiązania stosunku pracy (SN, 26 lutego 2003 r., I PK 16/02). Jeżeli umowa terminowa przewiduje prawo wypowiedzenia, pracodawca nie musi wskazywać przyczyny (SN, 12 listopada 2014 r., I PK 86/14).

Roszczenie o odszkodowanie przedawnia się po 3 latach od wymagalności (art. 291 § 1 Kodeksu pracy), a każda rata osobno — wyrok SN z 24 kwietnia 2012 r. (I PK 56/12). Zanim pójdziesz do sądu pracy, wyślij pisemne wezwanie do zapłaty i zachowaj potwierdzenie nadania.

Wzór wezwania do zapłaty

„W związku z niewypłaceniem odszkodowania za marzec i kwiecień 2026 r., należnego z § 3 umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy z 12 stycznia 2024 r., wzywam do zapłaty 4 000 zł w terminie 7 dni od doręczenia pisma. Po bezskutecznym upływie terminu skieruję sprawę do sądu pracy.”

Czy mogę odmówić podpisania zakazu konkurencji i czy grozi za to zwolnienie

Możesz odmówić podpisania umowy o zakazie konkurencji, ale odmowa może uzasadniać wypowiedzenie umowy o pracę — tak przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z 24 września 2003 r. (I PK 411/02). Jest istotny wyjątek: odmowa nie uzasadnia wypowiedzenia, gdy przedstawiony projekt zawierał postanowienia niezgodne z Kodeksem pracy (SN, 3 listopada 1997 r., I PKN 333/97).

Zamiast odmawiać w ciemno, zgłoś uwagi do projektu — negocjowalne są cztery rzeczy: zakres działalności konkurencyjnej, terytorium, długość zakazu i odszkodowanie ponad ustawowe 25%. Poproś też o prawo wypowiedzenia umowy z określonym terminem — działa w obie strony.

Projekt zakazu dostajesz zwykle w komplecie z dokumentami kadrowymi, ale to odrębna umowa: przyjęcie do pracy nie wymusza podpisu pod nią, tak samo jak nie wymusza zgód wykraczających poza dane, których pracodawca może żądać w rekrutacji.

Ile wynosi kara umowna za złamanie zakazu i czy sąd może ją obniżyć

Kodeks pracy nie podaje żadnej stawki kary umownej — jej wysokość wynika z treści umowy, a zastrzec ją można tylko w zakazie obowiązującym po ustaniu stosunku pracy. Kara wpisana do zakazu z czasu zatrudnienia jest nieważna: odpowiadasz wtedy materialnie na zasadach art. 114–122 Kodeksu pracy. Przy winie nieumyślnej odszkodowanie nie przekroczy trzymiesięcznego wynagrodzenia (art. 119), przy umyślnej pracodawca dochodzi pełnej szkody (art. 122) i musi ją udowodnić.

Karę zastrzeżoną po ustaniu zatrudnienia sąd może miarkować na podstawie art. 484 § 2 Kodeksu cywilnego w związku z art. 300 Kodeksu pracy. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że nie powinna rażąco przewyższać odszkodowania należnego pracownikowi — to najmocniejszy argument w sporze o kwotę.

Zakaz konkurencji przy zmianie pracy — co sprawdzić przed przyjęciem oferty

Przed podpisaniem nowej umowy sprawdź trzy rzeczy: czy masz podpisaną na piśmie umowę o zakazie po ustaniu zatrudnienia, jak zdefiniowano w niej działalność konkurencyjną i do którego dnia zakaz obowiązuje. Jeśli zakaz zamyka ci część branży, w kreatorze ŁatweCV dopasujesz CV do ogłoszeń z sąsiednich segmentów rynku.

Zakaz konkurencji nie jest wpisywany do świadectwa pracy, więc nowy pracodawca nie znajdzie go w dokumencie opisującym przebieg zatrudnienia i tryb rozwiązania umowy. Osobno działa tajemnica przedsiębiorstwa z art. 11 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji: po nowelizacji z 4 września 2018 r., wdrażającej dyrektywę (UE) 2016/943, obowiązek jej zachowania jest bezterminowy i bez odszkodowania.

Pobieranie odszkodowania z art. 101² Kodeksu pracy nie jest pracą zarobkową, więc nie odbiera statusu bezrobotnego; o samych wypłatach z urzędu decydują odrębne warunki zasiłku dla bezrobotnych. Przy zleceniu i B2B zakaz może być całkowicie bezpłatny, tak jak inaczej liczy się tam staż pracy przy zleceniu i B2B.

Co powiedzieć rekruterowi

„Wiąże mnie zakaz konkurencji do 31 marca 2027 r., obejmujący sprzedaż systemów WMS w Polsce. Państwa oferta dotyczy wdrożeń ERP w sektorze publicznym, więc nie widzę kolizji — mogę przesłać zapis z umowy, żebyśmy potwierdzili to przed podpisaniem.”

Masz zakaz konkurencji? Celuj poza jego zakres

Kreator ŁatweCV dopasuje Twoje CV do ogłoszeń spoza obszaru objętego zakazem i pokaże, jakich słów kluczowych brakuje. Pierwsze CV za darmo.

Zacznij za darmo

Checklista

☐ Znajdź w dokumentach podpisaną na piśmie umowę o zakazie konkurencji☐ Sprawdź, czy dotyczy tylko czasu zatrudnienia, czy także okresu po jego ustaniu☐ Wypisz z umowy zdefiniowany zakres działalności konkurencyjnej i terytorium☐ Ustal datę końca zakazu, licząc od dnia rozwiązania umowy, nie od wypowiedzenia☐ Policz 25% wynagrodzenia za okres zakazu i porównaj z kwotą wpisaną do umowy☐ Sprawdź, czy umowa daje pracodawcy prawo wypowiedzenia lub odstąpienia i z jakim terminem☐ Zapisuj daty wpływu każdej raty odszkodowania na konto☐ Przed rozmową ustal, których konkretnie pracodawców zakaz realnie wyklucza

Częste pytania

Czy zakaz konkurencji jest ważny, jeśli w umowie nie ma podanej kwoty odszkodowania?

Tak, umowa o zakazie konkurencji po ustaniu zatrudnienia pozostaje ważna także wtedy, gdy strony nie uzgodniły kwoty. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2003 r. (III PZP 16/03) w miejsce brakującego zapisu wchodzi ustawowe minimum, czyli 25% wynagrodzenia otrzymanego przed ustaniem stosunku pracy za okres odpowiadający okresowi zakazu. Umowę przekreśla natomiast brak formy pisemnej — art. 101³ Kodeksu pracy zastrzega ją pod rygorem nieważności.

Czy zakaz konkurencji obowiązuje po zwolnieniu dyscyplinarnym?

Tak. Kodeks pracy nie uzależnia obowiązywania zakazu konkurencji po ustaniu zatrudnienia od trybu rozwiązania umowy, więc wiąże on tak samo po wypowiedzeniu przez pracodawcę, po porozumieniu stron i po zwolnieniu dyscyplinarnym. Pracodawca musi w tym czasie wypłacać umówione odszkodowanie, chyba że sama umowa o zakazie konkurencji przewiduje wyraźnie inne rozwiązanie na wypadek konkretnego trybu zakończenia pracy.

Podpisałem zakaz tylko na czas zatrudnienia — czy mogę od razu przejść do konkurencji?

Tak. Zakaz konkurencji z art. 101¹ Kodeksu pracy działa wyłącznie w czasie trwania stosunku pracy i wygasa razem z nim, więc od dnia po rozwiązaniu umowy nie ogranicza wyboru pracodawcy. Ograniczenie obowiązujące po odejściu wymaga osobnej umowy zawartej na podstawie art. 101² Kodeksu pracy, ze wskazanym okresem i odszkodowaniem. Niezależnie od tego trwa obowiązek zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa.

Czy nowy pracodawca dowie się o moim zakazie konkurencji ze świadectwa pracy?

Nie. Zakaz konkurencji nie należy do informacji wpisywanych do świadectwa pracy, więc nowy pracodawca nie znajdzie go w tym dokumencie. W praktyce warto powiedzieć o nim samemu, gdy nowe stanowisko mieści się w zakresie objętym umową — konsekwencje złamania zakazu, w tym kara umowna, obciążają przede wszystkim pracownika, a nowy pracodawca musi wiedzieć, jakich klientów i projektów nie możesz obsługiwać.

Czy zakaz konkurencji działa przy umowie zlecenie i przy B2B?

Tak, ale na innych zasadach niż w Kodeksie pracy. Przy zleceniu i współpracy B2B obowiązuje swoboda umów z art. 353¹ Kodeksu cywilnego, więc zakaz konkurencji może być bezpłatny — Sąd Najwyższy w wyroku z 5 grudnia 2013 r. (V CSK 30/13) uznał nieodpłatny zakaz zabezpieczony karą umowną za dopuszczalny. Granicą pozostaje art. 58 § 2 Kodeksu cywilnego, czyli sprzeczność z zasadami współżycia społecznego.

Czy odszkodowanie za zakaz konkurencji jest opodatkowane i oskładkowane?

Odszkodowanie za zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy jest zwolnione ze składek ZUS na podstawie § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r., ale podlega podatkowi dochodowemu — art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy o PIT wprost wyłącza je ze zwolnienia. Przy kontrakcie menedżerskim, a nie umowie o pracę, składki jednak wystąpią.